Dom otrzymany w darowiźnie przez jednego małżonka zwykle stanowi jego majątek osobisty. Sprawdź, jak przy podziale majątku rozliczyć remont, rozbudowę i nakłady poniesione ze wspólnych pieniędzy.
W czasie trwania małżeństwa często dochodzi do sytuacji, w której rodzice jednego z małżonków przekazują mu w darowiźnie dom albo działkę budowlaną. Następnie oboje małżonkowie wspólnie remontują nieruchomość, rozbudowują budynek, urządzają wnętrza i przeznaczają na ten cel pieniądze zarobione podczas małżeństwa.
Problem pojawia się najczęściej po rozwodzie. Małżonek, który nie został wskazany w umowie darowizny, może obawiać się, że mimo wieloletniego finansowania remontu i osobistej pracy przy prowadzeniu domu nie przysługują mu żadne prawa.
Sytuacja nie zawsze jest jednak tak jednoznaczna. Należy odróżnić prawo własności nieruchomości od prawa do rozliczenia nakładów poniesionych na tę nieruchomość.
Czy dom otrzymany w darowiźnie wchodzi do majątku wspólnego?
Zasadą jest, że przedmioty majątkowe nabyte przez jednego z małżonków w czasie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego. Od tej reguły istnieją jednak istotne wyjątki.
Zgodnie z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę należą do majątku osobistego małżonka, chyba że spadkodawca albo darczyńca postanowił inaczej.
Jeżeli zatem rodzice dokonali darowizny domu wyłącznie na rzecz swojego syna albo córki, nieruchomość zasadniczo stanowi majątek osobisty obdarowanego małżonka.
Nie zmienia tego sam fakt, że:
- darowizna została dokonana już po zawarciu małżeństwa;
- małżonkowie wspólnie zamieszkali w nieruchomości;
- drugi małżonek został zameldowany pod tym adresem;
- małżonkowie wspólnie finansowali utrzymanie domu;
- drugi małżonek wykonywał prace remontowe albo zajmował się gospodarstwem domowym.
Inaczej może być wtedy, gdy z treści umowy darowizny wynika, że darczyńca przekazał nieruchomość obojgu małżonkom albo wyraźnie postanowił, że nieruchomość ma wejść do ich majątku wspólnego.
Decydujące znaczenie ma zatem treść aktu notarialnego i rzeczywista wola darczyńcy.
Czy drugi małżonek może otrzymać połowę darowanego domu?
Sam fakt pozostawania w małżeństwie nie powoduje, że drugi małżonek staje się współwłaścicielem nieruchomości otrzymanej przez współmałżonka w darowiźnie.
Jeżeli dom należy do majątku osobistego jednego z małżonków, nie jest on co do zasady składnikiem majątku wspólnego podlegającym podziałowi po rozwodzie.
Oznacza to, że sąd prowadzący sprawę o podział majątku nie dzieli własności takiego domu po połowie i nie przyznaje automatycznie udziału w nieruchomości małżonkowi, który nie był obdarowany.
Nie oznacza to jednak, że pieniądze przeznaczone na remont albo rozbudowę domu pozostają bez znaczenia.
Rozliczenie nakładów z majątku wspólnego na dom jednego małżonka
Zgodnie z art. 45 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty. Zwrotu dokonuje się zasadniczo przy podziale majątku wspólnego.
Jeżeli zatem dom stanowi własność męża, ale jego remont został sfinansowany z majątku wspólnego małżonków podczas trwania wspólności majątkowej, może powstać roszczenie o rozliczenie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty męża.
Analogicznie będzie w sytuacji, gdy właścicielką nieruchomości jest żona, a wspólne środki małżonków zostały przeznaczone na remont, rozbudowę lub modernizację należącego do niej domu.
Rozliczeniu mogą podlegać w szczególności wydatki na:
- rozbudowę albo przebudowę budynku;
- wykonanie nowego dachu;
- wymianę instalacji elektrycznej, gazowej lub wodnej;
- wykonanie centralnego ogrzewania;
- ocieplenie i termomodernizację;
- wymianę okien i drzwi;
- generalny remont pomieszczeń;
- wykonanie łazienki lub kuchni;
- dobudowanie garażu, tarasu albo dodatkowej kondygnacji;
- zagospodarowanie nieruchomości, jeżeli prace zwiększyły jej wartość.
Każda sprawa wymaga jednak osobnej oceny. Nie wszystkie koszty poniesione w związku z zamieszkiwaniem w domu będą automatycznie podlegały zwrotowi.
Nie wszystkie wydatki na dom podlegają rozliczeniu
Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły one wartość majątku w chwili ustania wspólności.
Zwykłe koszty codziennego korzystania z domu mogą być zatem oceniane inaczej niż generalny remont lub rozbudowa.
Co do zasady odmiennie należy traktować:
- bieżące opłaty za prąd, wodę, gaz i wywóz odpadów;
- zwykłe koszty utrzymania rodziny;
- drobne naprawy wynikające z normalnego używania budynku;
- wydatki na poważną modernizację, rozbudowę lub trwałe ulepszenie domu.
Istotne jest przede wszystkim to, czy nakłady miały charakter trwały oraz czy spowodowały wzrost wartości nieruchomości.
Jak udowodnić remont domu po wielu latach?
Brak wszystkich faktur nie zawsze oznacza, że rozliczenie nakładów jest niemożliwe. Im więcej dowodów uda się jednak zgromadzić, tym większa szansa na wykazanie rzeczywistego zakresu i wartości prac.
Przydatne mogą być:
- faktury i paragony za materiały budowlane;
- umowy zawarte z wykonawcami;
- potwierdzenia przelewów;
- historia rachunków bankowych;
- dokumentacja kredytowa;
- zdjęcia domu sprzed remontu i po jego zakończeniu;
- projekty budowlane;
- pozwolenia na budowę i zgłoszenia robót;
- korespondencja z wykonawcami;
- zeznania członków rodziny, sąsiadów i osób wykonujących prace;
- dokumentacja podatkowa dotycząca ulg remontowych;
- opinia biegłego.
Należy również ustalić źródło pieniędzy przeznaczonych na remont. Wynagrodzenie za pracę pobrane podczas trwania wspólności ustawowej zasadniczo wchodzi do majątku wspólnego, nawet gdy wpływało wyłącznie na rachunek jednego małżonka.
OPIEKA NAD DZIEĆMI I PROWADZENIE DOMU
Częstym błędem jest twierdzenie, że małżonek, który nie pracował zarobkowo, nie przyczyniał się do powstania majątku wspólnego.
Art. 43 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje przy ocenie stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego uwzględniać również osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego.
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że wkładu małżonków nie można oceniać wyłącznie poprzez porównanie wysokości ich wynagrodzeń. Znaczenie ma również opieka nad dziećmi, prowadzenie domu i inne starania podejmowane dla dobra rodziny.
Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie.
Opieka nad dziećmi i prowadzenie gospodarstwa domowego:
- są uwzględniane przy ocenie przyczynienia się do powstania majątku wspólnego;
- mogą mieć znaczenie w sprawie o ustalenie nierównych udziałów;
- nie powodują jednak automatycznie nabycia własności domu stanowiącego majątek osobisty drugiego małżonka.
Małżonek zajmujący się domem i dziećmi nie powinien być traktowany jako osoba, która nie przyczyniała się do funkcjonowania rodziny tylko dlatego, że osiągała niższe dochody albo okresowo nie pracowała zawodowo.
Podział majątku i rozliczenie nakładów – pomoc radcy prawnego
Sprawy dotyczące podziału majątku po rozwodzie mogą obejmować nie tylko ustalenie, które przedmioty należą do majątku wspólnego, ale również rozliczenie:
- nakładów na dom otrzymany w darowiźnie;
- pieniędzy przeznaczonych na remont nieruchomości jednego małżonka;
- spłaconych zobowiązań;
- nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny;
- korzystania z nieruchomości po ustaniu wspólności;
- pobranych dochodów i pożytków;
- ruchomości i wyposażenia domu;
- wartości przedsiębiorstwa lub gospodarstwa;
- żądania ustalenia nierównych udziałów.
Przed wniesieniem sprawy do sądu warto ustalić, jaki był rzeczywisty stan prawny nieruchomości, skąd pochodziły środki na jej remont oraz jakie dowody można przedstawić.
Podział majątku – Libiąż, Chrzanów, Trzebinia , Oświęcim, Olkusz, Zator, Wadowice, Bieruń, Alwernia, Bukowno,
Kancelaria Radcy Prawnego Michała Kleszcza oferuje pomoc prawną w sprawach dotyczących podziału majątku wspólnego, rozliczania nakładów na nieruchomości oraz ustalania, czy dom, mieszkanie albo działka należą do majątku wspólnego, czy do majątku osobistego jednego z małżonków.
Pomoc prawna kierowana jest w szczególności do mieszkańców takich miejscowości jak:
Libiąż, Chrzanów, Trzebinia, Zator, Oświęcim, Chełmek, Wadowice, Olkusz, Sucha Beskidzka, Alwernia, Jaworzno, Kraków, Katowice oraz okoliczne miejscowości.
Zakres pomocy może obejmować analizę dokumentów, przygotowanie propozycji ugodowej, reprezentację klienta przed sądem.
Każda sprawa dotycząca darowizny domu i podziału majątku wymaga indywidualnej oceny. Ostateczny sposób rozliczenia zależy między innymi od treści aktu notarialnego, źródła pieniędzy przeznaczonych na remont, zakresu wykonanych prac oraz możliwości ich udowodnienia.