Podwyższenie alimentów – kiedy można żądać wyższej kwoty?

Kancelaria świadczy pomoc prawną mieszkańcom Libiąża, Chrzanowa, Trzebini, Oświęcimia, Olkusza, Alwerni, Zatora, Wadowic, Jaworzna, Żarek, Chełmka, Bolęcina, Podolsza, Krzeszowic, Młoszowej oraz innych miejscowości Małopolski i Śląska.

Alimenty ustalone kilka lat temu mogą już nie odpowiadać rzeczywistym kosztom utrzymania dziecka. Dziecko rośnie, rozpoczyna kolejny etap edukacji, rozwija zainteresowania, a niekiedy wymaga leczenia, rehabilitacji albo dodatkowej pomocy w nauce. Jednocześnie zmianie może ulec sytuacja zawodowa i majątkowa rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów.

W takich okolicznościach możliwe jest wystąpienie do sądu z pozwem o podwyższenie alimentów. Sam upływ czasu nie prowadzi jednak do automatycznej zmiany ich wysokości. Konieczne jest wykazanie, że od czasu poprzedniego orzeczenia albo zawarcia ugody nastąpiła istotna zmiana stosunków.

Jaka jest podstawa prawna podwyższenia alimentów?

Podstawę prawną żądania stanowi art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego”.

Sąd porównuje zatem sytuację istniejącą podczas poprzedniego ustalania alimentów z sytuacją występującą w chwili rozpoznawania nowej sprawy.

Zgodnie z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zakres obowiązku alimentacyjnego zależy od dwóch podstawowych czynników:

• usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentów;
• możliwości zarobkowych i majątkowych osoby zobowiązanej.

Dla podwyższenia alimentów znaczenie może mieć zarówno istotny wzrost potrzeb dziecka, jak i zwiększenie możliwości zarobkowych lub majątkowych drugiego rodzica. Wysokość alimentów zawsze musi jednak pozostawać w granicach wyznaczonych przez obie wymienione przesłanki.

Podstawy te wynikają z obowiązującego tekstu jednolitego Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – Dz.U. z 2026 r. poz. 236.

Wzrost usprawiedliwionych potrzeb dziecka

Usprawiedliwione potrzeby dziecka nie ograniczają się wyłącznie do zapewnienia mu wyżywienia, ubrania i miejsca zamieszkania. Obejmują także wydatki potrzebne do jego prawidłowego rozwoju fizycznego, psychicznego, edukacyjnego i społecznego.

Podstawę do żądania podwyższenia alimentów mogą stanowić między innymi zwiększone koszty:

• wyżywienia;
• odzieży i obuwia;
• utrzymania mieszkania przypadające na dziecko;
• edukacji, podręczników i przyborów szkolnych;
• dojazdów do szkoły;
• leczenia, rehabilitacji i zakupu leków;
• opieki psychologicznej lub psychiatrycznej;
• zajęć dodatkowych;
• korepetycji;
• wypoczynku i wyjazdów szkolnych;
• rozwijania zainteresowań i uzdolnień dziecka;
• telefonu i innych uzasadnionych środków komunikacji;
• środków higienicznych i kosmetycznych.

Każdy wydatek musi zostać oceniony z uwzględnieniem wieku dziecka, jego stanu zdrowia, uzdolnień, dotychczasowego poziomu życia oraz sytuacji obojga rodziców.

Inaczej będą oceniane potrzeby kilkuletniego dziecka, inaczej ucznia szkoły średniej, a jeszcze inaczej pełnoletniej osoby kontynuującej naukę i nadal niezdolnej do samodzielnego utrzymania.

Czy wiek dziecka może uzasadniać podwyższenie alimentów?

Wraz z wiekiem dziecka często zwiększają się koszty jego utrzymania. Rozpoczęcie nauki w szkole, zmiana szkoły, dojazdy, leczenie ortodontyczne, zajęcia sportowe, nauka języków obcych czy przygotowanie do egzaminów mogą powodować znaczny wzrost wydatków.

Nie oznacza to jednak, że wystarczy w pozwie powołać się wyłącznie na upływ czasu. Warto dokładnie przedstawić, jakie potrzeby nie istniały podczas poprzedniego ustalania alimentów oraz jak zmieniły się dotychczasowe koszty.

Pomocne będzie sporządzenie miesięcznego zestawienia wydatków na dziecko oraz porównanie go z sytuacją istniejącą w czasie wydania poprzedniego wyroku lub zawarcia ugody.

Możliwości zarobkowe rodzica a jego rzeczywiste dochody

W sprawach alimentacyjnych sąd nie musi ograniczać się do kwoty wynagrodzenia oficjalnie wykazywanej przez rodzica zobowiązanego.

Pojęcie możliwości zarobkowych jest szersze niż aktualnie otrzymywana pensja. Sąd może uwzględnić między innymi:

• wiek i stan zdrowia zobowiązanego;
• wykształcenie;
• kwalifikacje zawodowe;
• doświadczenie i dotychczasowy przebieg zatrudnienia;
• wcześniej osiągane dochody;
• możliwość podjęcia dodatkowej lub lepiej płatnej pracy;
• sytuację na lokalnym rynku pracy;
• posiadany majątek;
• dochody z działalności gospodarczej, najmu lub innych źródeł;
• rzeczywisty poziom życia zobowiązanego.

Ma to szczególne znaczenie, gdy rodzic dobrowolnie rezygnuje z lepiej płatnej pracy, ogranicza zatrudnienie bez ważnej przyczyny albo deklarowane dochody nie odpowiadają jego kwalifikacjom i rzeczywistemu poziomowi życia.

Co wynika z orzecznictwa dotyczącego podwyższenia alimentów?

Możliwości zarobkowe nie oznaczają wyłącznie aktualnego wynagrodzenia

W wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 26 czerwca 2023 r., sygn. akt II Ca 370/23, wskazano:

„Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zaś zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby on przy pełnym wykorzystaniu sił fizycznych i zdolności umysłowych”.

W tej sprawie sąd podwyższył alimenty z 520 zł do 1.100 zł miesięcznie. Od poprzedniego ustalenia alimentów upłynęło ponad osiem lat, a dziecko przeszło z etapu szkoły podstawowej do szkoły średniej i wymagało kosztownego leczenia. Pełny tekst orzeczenia jest dostępny w SAOS – wyrok II Ca 370/23.

Konieczna jest istotna, a nie dowolna zmiana sytuacji

Sąd Rejonowy w Toruniu w wyroku z 22 marca 2023 r., sygn. akt III RC 182/22, podkreślił:

„Warunkiem zmiany wysokości zasądzonych alimentów jest zatem istotna zmiana stosunków – a nie jakakolwiek”.

W tej sprawie od zawarcia wcześniejszej ugody upłynęło ponad osiem lat. Sąd uwzględnił wzrost potrzeb wynikający z wieku dziecka, edukacji, leczenia i zajęć dodatkowych, ale równocześnie dokładnie zweryfikował przedstawione wydatki i części z nich nie uznał za usprawiedliwione.

Orzeczenie pokazuje, że w sprawie o podwyższenie alimentów samo przedstawienie wysokiego zestawienia kosztów może nie wystarczyć. Wydatki powinny być racjonalne, wiarygodne i możliwie dobrze udokumentowane. Pełne uzasadnienie znajduje się w SAOS – wyrok III RC 182/22.

Dziecko ma prawo do poziomu życia odpowiadającego możliwościom rodziców

W wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z 17 maja 2016 r., sygn. akt III RC 701/15, sąd odwołał się do zasady równej stopy życiowej rodziców i dzieci, wskazując:

„Konsekwencją tej zasady jest możliwość ustalenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego na wyższym poziomie niż ten, który zapewnia jedynie opuszczenie przezeń sfery niedostatku”.

Oznacza to, że alimenty nie służą jedynie zapewnieniu dziecku biologicznego minimum. Jeżeli możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców są wyższe, dziecko powinno odpowiednio uczestniczyć w ich poziomie życia.

Pełny tekst orzeczenia dostępny jest w SAOS – wyrok III RC 701/15.

Przywołane wyroki zapadły w indywidualnych sprawach i nie przesądzają wyniku innego postępowania. Pokazują jednak, jakie okoliczności sądy mogą brać pod uwagę podczas oceny żądania podwyższenia alimentów.

Osobista opieka nad dzieckiem również stanowi wykonywanie obowiązku alimentacyjnego

Rodzic, z którym dziecko stale mieszka, zazwyczaj wykonuje znaczną część obowiązku alimentacyjnego poprzez codzienną opiekę i osobiste starania o jego wychowanie.

Obejmuje to między innymi:

• przygotowywanie posiłków;
• opiekę w czasie choroby;
• organizowanie leczenia;
• kontakt ze szkołą;
• pomoc w nauce;
• dowożenie na zajęcia;
• organizację codziennych obowiązków;
• zapewnianie dziecku wsparcia emocjonalnego.

Zgodnie z art. 135 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego osobiste starania o utrzymanie lub wychowanie dziecka mogą stanowić w całości albo w części wykonywanie obowiązku alimentacyjnego. W takim przypadku świadczenie drugiego rodzica może polegać w odpowiedniej części na pokrywaniu kosztów utrzymania dziecka w pieniądzu.

Ma to istotne znaczenie szczególnie wtedy, gdy jeden rodzic sprawuje codzienną opiekę, a drugi utrzymuje sporadyczny kontakt z dzieckiem i nie uczestniczy regularnie w jego wychowaniu.

Jakie dowody przygotować do sprawy o podwyższenie alimentów?

Do pozwu warto przygotować dokumenty pokazujące zarówno aktualne potrzeby dziecka, jak i zmianę, która nastąpiła od czasu poprzedniego ustalenia alimentów.

W zależności od okoliczności mogą to być:

• poprzedni wyrok, ugoda albo protokół mediacji;
• rachunki i faktury;
• potwierdzenia przelewów;
• umowy dotyczące zajęć dodatkowych;
• zaświadczenia ze szkoły;
• potwierdzenia opłat za obiady, wycieczki i ubezpieczenie;
• dokumentacja medyczna;
• zalecenia lekarzy i terapeutów;
• potwierdzenia kosztów leków i rehabilitacji;
• dowody kosztów dojazdów;
• informacje o dochodach i majątku zobowiązanego;
• oferty pracy odpowiadające kwalifikacjom zobowiązanego;
• zeznania świadków.

Same paragony mogą mieć ograniczoną wartość dowodową, jeżeli nie wynika z nich, kto dokonał zakupu oraz dla kogo kupiono dany produkt. Bezpieczniej gromadzić faktury imienne, potwierdzenia płatności oraz dokumenty pozwalające połączyć wydatek z konkretną potrzebą dziecka.

Jak przygotować pozew o podwyższenie alimentów?

Dobry pozew powinien przedstawiać nie tylko aktualne koszty utrzymania dziecka, lecz także porównanie obecnej sytuacji z warunkami istniejącymi podczas poprzedniego ustalania alimentów.

W pozwie należy w szczególności:

1. wskazać dotychczasową i żądaną wysokość alimentów;
2. opisać sytuację dziecka podczas poprzedniego postępowania;
3. przedstawić zmiany, które nastąpiły od tego czasu;
4. sporządzić racjonalne zestawienie aktualnych kosztów;
5. opisać możliwości zarobkowe i majątkowe obojga rodziców;
6. wskazać zakres codziennej opieki wykonywanej przez każdego z nich;
7. przedstawić odpowiednie dowody;
8. sformułować wnioski dowodowe.

Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Wysokość alimentów nie wynika z jednego urzędowego cennika ani z prostego podziału kosztów dziecka na pół.

Pomoc prawna w sprawach o alimenty – Libiąż i okolice

Kancelaria Radcy Prawnego Michała Kleszcza prowadzi sprawy o podwyższenie alimentów, ustalenie alimentów, ich obniżenie oraz uchylenie obowiązku alimentacyjnego.

Pomoc obejmuje między innymi:

• ocenę podstaw do żądania podwyższenia alimentów;
• analizę poprzedniego wyroku lub ugody;
• przygotowanie zestawienia kosztów utrzymania dziecka;
• dobór i uporządkowanie dowodów;
• przygotowanie pozwu;
• sporządzenie wniosku o zabezpieczenie;
• reprezentację przed sądem;
• przygotowanie do przesłuchania;
• analizę dochodów i możliwości zarobkowych drugiego rodzica.

Kancelaria świadczy pomoc prawną mieszkańcom Libiąża, Chrzanowa, Trzebini, Oświęcimia, Olkusza, Alwerni, Zatora, Wadowic, Jaworzna, Żarek, Chełmka, Bolęcina, Podolsza, Krzeszowic, Młoszowej oraz innych miejscowości Małopolski i Śląska.

Jeżeli alimenty zostały ustalone kilka lat temu i nie odpowiadają już rzeczywistym potrzebom dziecka albo aktualnym możliwościom drugiego rodzica, warto przeanalizować możliwość wystąpienia o ich podwyższenie.

Kancelaria Radcy Prawnego Michała Kleszcza
Libiąż, ul. Działkowa 2A
Telefon: 730 109 703
www.radcakleszcz.pl

Adres do korespondencji:

Ul. Kwiatowa 14

32-590 Libiąż

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.